Veelgebruikte computertermen die u moet kennen

Door technische woorden lijken eenvoudige dingen vaak ingewikkeld. Deze gids legt in gewone taal de termen uit die u waarschijnlijk het vaakst tegenkomt op een Windows-pc, in uw browser en in uw inbox. Waar dat handig is, ziet u ook waar u elk onderdeel op uw eigen computer vindt.

1. Termen over hardware

Terug naar de handleiding

Hardware: de fysieke onderdelen van een computer. Binnenin zitten de processor, het geheugen, het station en de voeding; aan de buitenkant zitten het scherm, het toetsenbord, de muis, de camera en de luidsprekers.

CPU (central processing unit) of processor: de hoofdchip die Windows en uw apps laat draaien en de berekeningen uitvoert. Windows noemt deze Processor.

RAM (random access memory): Dell omschrijft RAM als het geheugen waarin de informatie wordt bewaard die een programma nodig heeft terwijl het draait. Het is tijdelijk, en het is veel sneller dan opslag, maar kan meestal minder bevatten.

Opslag (harde schijf of SSD): de plek waar uw bestanden, apps en Windows zelf worden bewaard. Anders dan RAM houdt opslag uw gegevens vast als de computer uit staat. Het station in uw pc kan een harde schijf (HDD) of een solid-state drive (SSD) zijn.

Stuurprogramma (driver): Microsoft omschrijft een stuurprogramma als een softwareonderdeel waarmee het besturingssysteem en een apparaat met elkaar kunnen communiceren. Meestal schrijft de fabrikant van het apparaat het stuurprogramma, maar Microsoft schrijft stuurprogramma’s voor apparaten die een gepubliceerde standaard volgen.

Pc en Mac: een pc (personal computer) is een computer die is gemaakt om door één persoon tegelijk te worden gebruikt. De meeste mensen zeggen "pc" tegen een Windows-computer en "Mac" tegen de computers van Apple, waarop macOS draait.

Bekijk de hardware van uw eigen pc

1. Klik met de rechtermuisknop op Start en selecteer Instellingen.
2. Selecteer Systeem > Info.
3. Kijk onder Apparaatspecificaties naar Processor, Geïnstalleerd RAM-geheugen en Systeemtype (32-bits of 64-bits).

Verwacht resultaat: u ziet de naam van uw processor en hoeveel RAM-geheugen uw pc heeft. Op dezelfde pagina ziet u onder Windows-specificaties uw Windows-editie en -versie.

2. Termen over Windows en software

Terug naar de handleiding

Besturingssysteem: de belangrijkste software die de computer laat werken en de hardware beheert. Windows en macOS zijn besturingssystemen.

Software, programma’s en apps: reeksen instructies die de computer vertellen wat hij moet doen. Uw browser, Word en WinZip zijn allemaal software.

Bureaublad en taakbalk: het bureaublad is het scherm dat u ziet nadat u zich hebt aangemeld, met uw pictogrammen en snelkoppelingen. De taakbalk is de balk onderaan het scherm met de knop Start en uw geopende apps.

Dialoogvenster: een klein venster dat verschijnt om een bericht te tonen of u iets te laten kiezen, bijvoorbeeld "Opslaan" of "Annuleren".

Snelmenu: het korte menu dat opent als u met de rechtermuisknop op iets klikt. Het toont acties voor dat item, zoals Openen, Kopiëren of Verwijderen.

Register: een centrale database waarin Windows de instellingen voor gebruikers, apps en hardware bewaart. Windows raadpleegt het register voortdurend terwijl het draait, dus u kunt het het beste met rust laten (zie de waarschuwing hieronder).

Tijdelijke bestanden: bestanden die apps maken voor een kortdurende taak en daarna niet meer nodig hebben. Microsoft noemt .tmp als de extensie voor een tijdelijk gegevensbestand. Om ze in Windows 11 te verwijderen, selecteert u Start > Instellingen > Systeem > Opslag > Aanbevelingen voor opschoning en bekijkt u de categorie Tijdelijke bestanden.

Hulpprogramma’s: software waarmee u de computer zelf onderhoudt, bijvoorbeeld door bestanden op te ruimen, stuurprogramma’s bij te werken of de apps te beheren die met Windows opstarten.

3. Termen over bestanden

Terug naar de handleiding

Bestand: één opgeslagen item, zoals een foto, een document of een nummer.

Bestandsextensie: de drie of vier letters na de punt aan het eind van een bestandsnaam. Microsoft legt uit dat de extensie uw computer vertelt met welke app het bestand is gemaakt of kan worden geopend, en welk pictogram ervoor moet worden gebruikt. Voorbeelden: .docx (Word-document), .pdf (Portable Document Format), .png en .jpg (afbeeldingen), .zip (gecomprimeerd bestand) en .exe (een programma).

Om extensies te zien in Windows 11, opent u Verkenner en selecteert u Weergave > Weergeven > Bestandsnaamextensies. Verwacht resultaat: bestandsnamen eindigen nu op .docx, .jpg enzovoort.

Zip-bestand (gecomprimeerd bestand): één bestand dat andere bestanden in een kleiner pakket bevat. Microsoft wijst erop dat gezipte bestanden minder ruimte innemen en sneller worden overgebracht.

Cloudopslag: bestanden via internet opslaan op de servers van een aanbieder, zodat u ze vanaf elk apparaat kunt openen. Meer hierover leest u in Wat is de cloud?

4. Termen over internet en browsers

Terug naar de handleiding

Browser: MDN (het naslagwerk voor ontwikkelaars van Mozilla) omschrijft een browser als een programma dat pagina’s op het web opzoekt en weergeeft, en waarmee u links naar andere pagina’s kunt volgen. Microsoft Edge, Google Chrome en Firefox zijn browsers.

Adresbalk: het vak boven in de browser dat het adres toont van de pagina waarop u zich bevindt. U kunt daar een adres typen om naar een website te gaan.

URL (webadres): een tekenreeks die aangeeft waar iets, zoals een pagina, afbeelding of video, op internet te vinden is. Bijvoorbeeld https://www.winzipsystemtools.com/.

HTTPS: de versleutelde versie van HTTP, de manier waarop uw browser en een website met elkaar communiceren. Hiermee kunt u gevoelige gegevens versturen, bijvoorbeeld bij online bankieren of winkelen, zonder dat anderen ze onderweg kunnen lezen.

Cookie: een klein stukje informatie dat een website via uw browser op uw computer achterlaat.

Cache: een voorraad webinhoud die uw browser een tijdje bewaart, zodat de browser die opnieuw kan gebruiken als u dezelfde pagina nog eens opvraagt.

Add-ons of extensies: kleine programma’s die u aan een browser toevoegt voor extra functies, zoals een wachtwoordbeheerder of een adblocker.

5. Termen over beveiliging

Terug naar de handleiding

Malware: Microsoft omschrijft malware als kwaadaardige apps en code die apparaten kunnen beschadigen of verstoren, bijvoorbeeld door wachtwoorden te stelen of u buiten te sluiten van uw pc en losgeld te eisen.

Trojaans paard: malware die zich voordoet als iets nuttigs. Microsoft wijst erop dat trojaanse paarden vaak dezelfde bestandsnamen gebruiken als echte apps en dat ze zich, anders dan virussen, niet zelf kunnen verspreiden.

Phishing: e-mails, sms’jes of websites die eruitzien alsof ze van een echt bedrijf of een echte persoon komen, met als doel gebruikersnamen, wachtwoorden of kaartgegevens te stelen. Waarschuwingssignalen zijn onder meer links die niet naar de plek gaan die ze beloven, onverwachte verzoeken om persoonlijke gegevens en afzenderadressen met kleine afwijkingen.

Verificatie in twee stappen: een tweede controle bovenop uw wachtwoord, zoals een code of een goedkeuring in een app. Volgens Microsoft wordt het daardoor moeilijker voor iemand anders om zich bij uw account aan te melden.

VPN (virtueel privénetwerk): volgens Microsoft kan een VPN u helpen een beter beveiligde verbinding te krijgen met het netwerk van uw bedrijf en met internet, bijvoorbeeld als u op een openbare plek werkt. In Windows 11 vindt u dit onder Start > Instellingen > Netwerk en internet > VPN.